Słowacki Raj to krasowy płaskowyż o wysokości 800-1000 m stanowiący część Wewnętrznych Karpat Zachodnich. Nazwa według regionalizacji Jerzego Kondrackiego, czyli Góry Straceńskie, nie jest powszechnie stosowana. To nagromadzenie wszelakich form krasowych, które utworzyła siła erozyjna licznych potoków, w tym dwóch głównych rzek, Homad i Hnilec. Tysiące lat pozwoliły wodzie na utworzenie kilku mniejszych płaskowyżów, wąwozów, wodospadów, jam i jaskiń. Obszar o bogatych walorach przyrodniczych objęty jest ochroną w ramach parku narodowego. Można go przemierzać licznymi szlakami turystycznymi, zaopatrzonymi w masę ułatwień, jak łańcuchy, drabinki, klamry i mosty. Słowacki Raj leży na terenie powiatu popradzkiego, spiskonowowiejskiego i różniawskiego. W sąsiedztwie parku położone są piękne miejscowości i centra turystyczne, Spiska Nowa Wieś, Markusovce, Spiski Czwartek, Hrabusice, Cingov, Klasttorisko, Podlesok, Dedinky. Słowacki Raj — rys historyczny Ślady ludzkiego bytowania w granicach Słowackiego Raju pochodzą już z czasów neolitu. Osadnictwo pojawiało się w miejscach, gdzie krajobraz temu najbardziej sprzyjał. Tereny, które nie zachęcały ukształtowaniem powierzchni, były penetrowane w celu poszukiwania złóż i rud metali. W wiekach średnich rozpoczął się rozwój osadnictwa — powstała wtedy zabudowa klasztorna kartuzów i zamek na brzegu Hornadu. Budowle jednak porzucono, a zainteresowanie obszarem powróciło dopiero wraz z rozwojem turystyki z końcem XIX w. Rozpoczął się okres intensywnej eksploatacji, badań i przemierzania Słowackiego Raju, które niejednokrotnie stanowiły podstawy dla współczesnego wyglądu szlaków. Już w 1890 r. podjęto starania o utworzenie tutaj obszaru chronionego, co udało się osiągnąć w 1964 r. Pierwsza słowacka strefa ochrony przyrody została przekształcona w park narodowy w 1988 r., a w 2000 r. na Listę światowego dziedzictwa UNESCO wpisana została Dobszyńska Jaskinia Lodowa. Według legendy za nazwę Słowacki Raj odpowiedzialni są mnisi, którzy tutejszy krajobraz porównali z rajem. Zgodnie z prawdą, nazwę wymyślił popularyzator turystyki Bela Hajts w 1921 r. Walory przyrodnicze Słowackiego Raju Krasowy płaskowyż Słowackiego Raju budują głównie wapienie i dolomity. Skały te łatwo ulegają rozpuszczaniu, dzięki czemu woda mogła w nich wydrążyć wyjątkowe formy krasowe. Potoki tworzyły kręte wąwozy, które po słowacku zwane są roklinami, a najbardziej znane z nich to: Velky Kysel, Maly Kysel, Velky Sokol, Maly Sokol, Klastorska roklina, Stratensky kanon, Kamenna vrata, Piecky, Sucha Bela i Zejmarska roklina. W niektórych z wąwozów występują imponujące wodospady. Masyw Słowackiego Raju dzieli się na mniejsze płaskowyże, zwane planinami, a wśród nich wyróżnić można: najrozleglejszy Glac oraz Geravy. Istotne są również jaskinie krasowe, jak Dobszyńska Jaskinia Lodowa, Stratenska, Medvedia, Certova diera. Najwyższe wzniesienia płaskowyżu to Velka Knola (1266 m i Havrania skala (1157 m W Słowackim Raju przetrwało wiele wyjątkowych gatunków zwierząt, np. kozica, ryś, wilk szary, orzeł przedni, sokół wędrowny, salamandra plamista i ok. 2000 gatunków motyli. Powierzchnię parku narodowego w 90% stanowią lasy bukowe, w których znaleźć można roślinność alpejską i polodowcową, w tym różne gatunki endemiczne. Słowacki Raj Jak dojechać do Słowackiego Raju i gdzie przenocować? Do Słowackiego Raju, perełki Europy, najwygodniej dojechać prywatnym samochodem, gdyż leży ok. 200 km od Krakowa i zaledwie godzinę jazdy od przejścia granicznego w Jurgowie. Z granicy kierować należy się na Poprad, a stamtąd do miasteczka Hrabusice lub Spisske Tomasovce, które stanowią bazę wypadową do północnej części Słowackiego Raju. Zwiedzając część południową najlepiej dojechać do miejscowości Dedinky. Podróżować można również autobusem, jednak sytuację nieco utrudnia brak bezpośredniego połączenia z miejscem docelowym. Bez problemu można z Krakowa lub Zakopanego dojechać do Popradu i tutaj już korzystać z usług lokalnych przewoźników. Istnieje także możliwość podróży koleją. Poza nocowaniem w obiektach hotelowych, zlokalizowanych w pobliskich miasteczkach i głównym centrum noclegowym, czyli Hrabušicach, dla zainteresowanych dostępne jest również pole namiotowe. Autocaamping Podlesiok leży u wrót parku narodowego i dysponuje kilkunastoma domkami letniskowymi oraz nieco ponad 500 miejscami namiotowymi. Strefa wyposażona jest w dwa węzły sanitarne, budynek z kuchnią, plac zabaw i boisko. Przed kempingiem zlokalizowanych jest kilka knajpek, sklepiki z pamiątkami i sklep spożywczy. Z tego punktu najbliżej jest do popularnych szlaków: Sucha Bela oraz Przełom Hornadu. W cenę noclegu wliczany jest postój samochodu oraz podatek miejski, który zapewnia ubezpieczenie w przypadku akcji ratowniczej słowackiej Horskej Záchrannej Sluzby. Kiedy najlepiej jechać do Słowackiego Raju? Najlepsze warunki panują na szlakach od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Trzeba jednak liczyć się z tym, że latem miejsce jest dość oblegane i cieszy się dużym zainteresowaniem na weekendowe wycieczki. W Słowackim Raju bywa bardzo tłoczno, a przy sprzyjającej pogodzie na szlakach mogą tworzyć się kolejki do drabinek. Decydując się na przemierzanie tras latem najlepiej na wyprawę wyruszyć z rana. Jesienią spotkamy tu znacznie mniej turystów, ponieważ ścieżki bywają wilgotne, usiane liśćmi i przez to stają się dość niebezpieczne. Wybierając się do Słowackiego Raju zimą, pamiętać trzeba, że wymaga to pewnego przygotowania, bycia dość zaawansowanym w wyczynowych wędrówkach oraz posiadania odpowiedniego sprzętu asekuracyjnego – lin, raków itp. Zimą kładki i metalowe stopnie mogą stwarzać poważne zagrożenie, dlatego lepiej, aby w tym okresie na wyjazd decydowali się bardzo doświadczeni turyści. Foto: p6foto / Shutterstock Słowacki Raj Przydatne informacje dla turystów odwiedzających Słowacki Raj Cennik biletów w Słowackim Raju: bilet jednodniowy — normalny 1,50 euro (około 6 zł), ulgowy 0,50 euro (około 2 zł); bilet trzydniowy — normalny 3,50 euro (około 16 zł), ulgowy 1 euro (około 4,5 zł); bilet pięciodniowy — normalny 6 euro (około 27 zł), ulgowy 1,50 euro (około 7 zł). Dodatkowej opłacie podlega: parking — cały dzień — 3 euro (około 14 zł); wypożyczenie roweru — 5 euro (około 23 zł); wejście na via ferreta — 5 euro (około 23 zł); wypożyczenie sprzętu do wspinaczki — 10 euro (około 46 zł). Park Narodowy Słowacki Raj dostępny jest przez całą dobę. Ścisłe godziny otwarcia nie obowiązują. Jedynie kasy biletowe działają w określonym przedziale czasowym. Wybierając się do Słowackiego Raju, należy pamiętać o tym, że wszystkie akcje ratunkowe prowadzone na terenie parku są płatne. Wiąże się to z zalecanym wykupieniem ubezpieczenia. Najlepiej polisę kupić jeszcze w Polsce, aby nie rozczarować się brakiem możliwości zakupu na miejscu. Niektóre kasy parku narodowego oferują opcję zakupu, koszt jest nieznaczny, jednak często przez nadmiar turystów po prostu ich brakuje. Ubezpieczenie gwarantuje również opłacenie podatku miejskiego przy wykupowaniu noclegu. Planując wędrówkę po Słowackim Raju, warto uwzględnić to, że niektóre szlaki są jednokierunkowe. Ponadto warto wybrać ścieżkę dostosowaną do swoich możliwości, zabrać odpowiedni sprzęt, wodoodporne obuwie oraz odzież i dokładnie przemyśleć obecność dzieci, a także czworonogów. Wspomnieć należy, że od początku XXI w. w Słowackim Raju zginęło 20 osób. Zmusza to do refleksji i zachowania szczególnej ostrożności, zarówno przy planowaniu podróży, jak i przemierzaniu parku narodowego. Foto: Shutterstock Słowacki Raj Słowacki Raj — polecane szlaki Najpopularniejsza atrakcja w Słowackim Raju to Sucha Bela. Parking w Podlesok, z którego wychodzi się na szlak, jest dobrze skomunikowany i dojazd na niego nie powinien sprawiać trudności, tak samo jak trafienie na właściwą trasę. Wędrówkę zaczyna odcinek kamienistej doliny, a następnie przekroczyć trzeba potok i zwalone drzewa. Pierwszym wymagającym odcinkiem szlaku jest wyjście po skale Wodospadu Misowego. Wspinaczkę ułatwiają dwie kilkunastometrowe drabinki. Łączna wysokości odcinka to 30 m, który pokonuje się w towarzystwie opadającej kaskady wodospadu. Kolejnych emocji dostarcza wspinaczka na ścianę Wodospadu Okienkowego. Trasa, która ma 12,5 m wysokości, opatrzona jest w łańcuchy, a kończy ją przejście przez Skalne Okienko, czyli nieduży otwór w skale. Kolejne wodospady na szlaku to Korytowy, który ma 10 m wysokości, i Boczny, mający 8 m wysokości. Wspinaczka po skałach wodospadów to ogromna atrakcja, która dostarcza wielu wrażeń. Poza tym imponujące są zwężające się ściany wąwozu, które w niektórych miejscach stają się naprawdę ciasne. Po przejściu tego odcinka do parkingu maszeruje się asfaltową drogą. Foto: kohy / Shutterstock Na szlakach w Słowacki Raju podziwiać można liczne wodospady Na drugą pod względem popularności trasę Słowackiego Raju, która prowadzi przez Przełom Hornadu, można wejść z kilku punktów — z parkingów w Podlesok i Hrabusicach lub ze skrzyżowania traktów na Polanie Klastorsko. Szlak jest dość wymagający i dostarcza sporo adrenaliny, prowadzi wzdłuż rzeki, momentami się urywa, a ścieżka zastępowana jest metalowymi platformami. Ułatwienia na trasie zawieszone są kilkanaście metrów nad wodą. Nie mają barierek, ale ich pokonanie umożliwiają łańcuchy przyczepione do skał. Ten odcinek jest wyjątkowo niebezpieczny zimą, gdyż platformy są oblodzone. Na szlaku przewidziane są atrakcje w formie zawieszonych mostów. Jest to spokojniejsza i mniej wymagająca część wędrówki, pozwalająca odetchnąć po wcześniejszych zmaganiach i dająca szansę na zrobienie wspaniałych zdjęć. Trakt można opuścić na dwa sposoby: kierując się na Tomasovsky Vyhlad lub Klastorsko. Tomasovsky Vyhlad potocznie nazywany jest "szatańskim tarasem", a to dlatego, że osiąga on wysokość 666,6 m. Poza intrygującą nazwą przekonują również widoki roztaczające się z tarasu, z którego ujrzeć można cały Park Narodowy Słowacki Raj, a także majestatyczne Tatry. Taras wznosi się niemalże pionowym urwiskiem o wysokości 200 m nad Doliną L’udmanka. Warto wdrapać się w to miejsce, aby podziwiać zapierające dech w piersiach widoki. Jest to też świetny punkt do podziwiania zachodu słońca latem. Foto: Juraj Kamenicky / Shutterstock Słowacki Raj zimą Przez Wąwóz Kysel biegnie wspinaczkowy szlak turystyczny, czyli via ferreta, oraz tradycyjna, ale dość wymagająca trasa. Via ferreta w Słowackim Raju udostępniana jest latem i w skali trudności szlaków wspinaczkowych od A do E oceniana jest na C. Do wejścia wymagany jest sprzęt asekuracyjny, który można wypożyczyć. Godziny otwarcia to Bilet na via ferretę można nabyć jedynie w recepcji administracji parku w Podlesoku. Przez Wąwóz Kysel prowadzą dwa szlaki piesze — Mały Kysel i Velky Kysel. Można na nie dotrzeć z Klastoriska, a oba zajmują ok. 2 godz. Wędrówki gwarantują moc emocji. Tutaj również wspinać można się w górę ścian skalnych. Wodospady na obydwu trasach to: Pawlasov, Ochrancov Prírody i Machovy. Trasa przez Dolinę Piecky zaczyna się przy parkingu w osadzie Pila. Jest mniej oblegana turystycznie i nieco łatwiejsza od innych szlaków Słowackiego Raju. Marsz rozpoczyna się na łagodnym odcinku, który prowadzi do zwężającego się wąwozu. Na tej trasie również pokonać trzeba ściany wodospadów: Velky Wodospad z najwyższą w całym parku drabiną oraz Wodospad Tarasowy. Po pokonaniu tych atrakcji wychodzi się na Małą Polanę, skąd można wrócić do punktu wyjścia. Polana Klastorisko stanowi skrzyżowanie szlaków i dotarcie tutaj jest dość łatwe, a miejsce idealne na odpoczynek. Na polanie znajdują się średniowieczne ruiny klasztoru, a widoki z tego punktu uznawane są za jedne z najpiękniejszych w całym parku. Foto: Słowacki Raj Inne atrakcje Słowackiego Raju, które warto zobaczyć W Słowackim Raju siły natury utworzyły kilkaset jaskiń, jednak większość z nich nie jest udostępniona do zwiedzania. Dobszyńska Jaskinia Lodowa to jedna z tych, do których wejść mogą turyści i równocześnie stanowi największą atrakcję południowej części parku. Właśnie ona, jako perełka wśród jaskiń lodowych w skali światowej, została wpisana na Listę naturalnego dziedzictwa UNESCO. Obiekt dostępny jest do zwiedzania od 15 maja do 30 września. W maju i we wrześniu wejście możliwe jest w turach, o godz.: i Latem organizowanych jest osiem tur w godzinach otwarcia punktu od do Cennik to 8 euro (około 37 zł) za bilet normalny, 4 euro (około 18,5 zł) dla dzieci oraz 7 euro (około 32 zł) ze zniżką studencką lub seniorską. Zwiedzanie możliwe jest tylko pod opieką przewodnika i zajmuje ok. 20 min. W jaskini przez cały rok utrzymuje się lód, przez co temperatury są niskie — spadają nawet do -3,9 st. C. w części oblodzonej, dlatego należy pamiętać o odpowiedniej odzieży. W Słowackim Raju znajduje się sztuczne jezioro Palcmanská Masa, które utworzono przez spiętrzenie rzeki Hnilec. Przy brzegu zbiornika w miejscowości Dedinky istnieje bogata infrastruktura turystyczna, zachęcająca do wypoczynku latem. Dedinky to także atrakcyjne miejsce dla miłośników sportów zimowych. Znajduje się tutaj ciekawy ośrodek, gdzie zimą można wybrać się na narty. W okresie zimowym formy, jakie przybiera lód na zboczach wąwozów, stwarzają niemal bajkową aurę. Warto się tam wybrać choćby ze względu na widoki. Ponadto zimą na ścianach skalnych Słowackiego Raju tworzą się imponujące lodospady. Taka aktywność wymaga odpowiedniego sprzętu, właściwego przygotowania i doświadczenia, przez co nie jest dedykowana każdemu turyście. Wspinaczka lodowa oficjalnie jest dozwolona w Dolinie Sucha Bela i Dolinie Sokolej. Słowacki Raj oferuje kilka lodospadów, w tym Misowy, Nitka, Kaskada, Boczny, Okienkowy, Boczny Dolny, Naciek. Prawdziwą gratką dla wspinaczy jest lodospad Zavojowy o wysokości 90 m, który stanowi nie lada wyzwanie i zapewnia ogromną dawkę niezapomnianych emocji. Źródła: